{"id":4640,"date":"2023-10-14T09:48:37","date_gmt":"2023-10-14T09:48:37","guid":{"rendered":"http:\/\/kralka.pl\/wp1\/?p=4640"},"modified":"2023-10-14T09:48:37","modified_gmt":"2023-10-14T09:48:37","slug":"co-to-kralka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/co-to-kralka\/","title":{"rendered":"Co to kralka?"},"content":{"rendered":"<p>Wed\u0142ug S\u0142ownika j\u0119zyka polskiego W.Doroszewskiego, &#8222;kralka&#8221; to karta do gry: dama lub dziesi\u0105tka. Wygl\u0105da na to, \u017ce b\u0142\u0119dnie.<\/p>\n<p>\u0141ukasz Go\u0142\u0119biowski, jeden z pierwszych polskich etnograf\u00f3w, pisa\u0142:<br \/>\nNajmarniej od XVI stolecia znano w Polszcze karci\u0119ta. Rodzima\u017c onych odmiana, zwana kartami polskimi, liczy\u0142a 36 sztuk w kolorach czterech (wino, czerwie\u0144, \u017co\u0142\u0105d\u017a, dzwonek), z podw\u00f3jnem asem, zwanym tamtym czasem tuzem, a zaraz po niem w starsze\u0144stwie post\u0119powa\u0142a kralka, czyli dziesi\u0105tka.<br \/>\nZasi\u0119 dopiero kr\u00f3l i wy\u017cnik b\u0119d\u0105cy w\u00f3wczas podobnie jak ni\u017cnik, rodzaju m\u0119skiego. Dopiero\u017c &#8222;w wieku wykwinto\u015bci\u0105 francusk\u0105 zara\u017conym&#8221;, \u017ce s\u0142\u00f3w xi\u0119dza Kitowicza u\u017cyj\u0119, jednemu si\u0119 p\u0142e\u0107 odmieni i zostanie dam\u0105, a wt\u00f3ry waletem, a za niemi reszt\u0119 blotek od dziewi\u0105tki do dw\u00f3jki.<br \/>\nTradycyjne karty polskie by\u0142y oparte na wzorze niemieckim &#8211; czyli wyst\u0119powa\u0142y te same symbole: wino, czerwie\u0144, \u017co\u0142\u0105d\u017a oraz dzwonek. Charakterystyczne by\u0142y tak\u017ce figury:<br \/>\nTuz (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest as)<br \/>\nKralka (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest dziesi\u0105tka)<br \/>\nKr\u00f3l<br \/>\nWy\u017cnik (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest dama)<br \/>\nNi\u017cnik (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest walet)<\/p>\n<p>Przyk\u0142ad &#8211; gra Mariasz.<br \/>\nDo tej gry potrzeba 24 karty, od asa do dziewi\u0105tki, dodaj\u0105c sz\u00f3stki do skupienia. Gra si\u0119 we dwie osoby lub wi\u0119cej w pul\u0119; mo\u017cna tak\u017ce gra\u0107 we czterech, parami i wtenczas gra nazywa si\u0119 kiksem. Rozdaje si\u0119 po sze\u015b\u0107 kart, wy\u015bwi\u0119ca jedn\u0105 i ta stanowi \u201ekozer\u201d, czyli kolor najstarszy (atu), bij\u0105cy inne. Liczy si\u0119 w porz\u0105dku nast\u0119puj\u0105cym: Tuz (as), pamfil, czyli wy\u017cnik \u015bwi\u0119ty liczy si\u0119 za 11, kralka za 10, kr\u00f3l za 4, wy\u017cnik za 3, ni\u017cnik za 2; ostatnia wzi\u0105tka za 10.<br \/>\nNajstarsz\u0105 kart\u0105 jest pamfil, czyli wy\u017cnik kozerny.<br \/>\nW kartach jest 138 pkt.:<br \/>\npamfil \u2013 11 pkt.<br \/>\ntuz (as) \u2013 11 pkt.<br \/>\nkralka (dziesi\u0105tka) \u2013 10 pkt.<br \/>\nkr\u00f3l \u2013 4 pkt.<br \/>\nwy\u017cnik (dama) \u2013 3 pkt.<br \/>\nni\u017cnik (walet) \u2013 2 pkt.<br \/>\ndziewi\u0105tka, \u00f3semka, si\u00f3demka, sz\u00f3stka \u2013 0 pkt.<br \/>\nostatnia lewa \u2013 10 pkt.<\/p>\n<p>Translator Google s\u0142owo &#8222;kralka&#8221; t\u0142umaczy (nie wiem na ile wiarygodnie) jako:<br \/>\nazerski &#8211; ksi\u0119\u017cniczka<br \/>\nbengalski &#8211; do kraulu<br \/>\nbia\u0142oruski &#8211; kr\u00f3lik<br \/>\nchorwacki &#8211; kraalka<br \/>\nczeski &#8211; koralik<br \/>\ngud\u017carati &#8211; Karanka<br \/>\nislandzki &#8211; dziecko<br \/>\nkannada &#8211; Kula<br \/>\nlitewski &#8211; kraalka<br \/>\n\u0142otewski &#8211; kr\u00f3l<br \/>\nmalta\u0144ski &#8211; kraalka<br \/>\nserbski &#8211; kr\u00f3lowa<br \/>\ns\u0142owacki &#8211; koralik<br \/>\ns\u0142owe\u0144ski &#8211; zimorodek<br \/>\nsomalijski &#8211; korona<br \/>\nszwedzki &#8211; czo\u0142ga\u0107 si\u0119<br \/>\ntamilski &#8211; planetarny<br \/>\ntelugu &#8211; czo\u0142ga\u0107 si\u0119<br \/>\nturecki &#8211; Kinga<br \/>\nturkme\u0144ski &#8211; kr\u00f3lowa<br \/>\nurdu &#8211; Kara\u0142ka<br \/>\nuzbecki &#8211; koralik<br \/>\nxhosa &#8211; jasne<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wed\u0142ug S\u0142ownika j\u0119zyka polskiego W.Doroszewskiego, &#8222;kralka&#8221; to karta do gry: dama lub dziesi\u0105tka. Wygl\u0105da na to, \u017ce b\u0142\u0119dnie. \u0141ukasz Go\u0142\u0119biowski,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[294],"tags":[],"class_list":["post-4640","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-o-mnie","comments-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4640"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4641,"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4640\/revisions\/4641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kralka.pl\/wp1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}